De kracht van samengestelde groei

Stel dat je €10.000 belegt en in het eerste jaar 8% rendement behaalt.

Je vermogen groeit dan met €800:

In het tweede jaar wordt een rendement van 8% niet opnieuw berekend op de oorspronkelijke €10.000, maar op het volledige opgebouwde bedrag van €10.800.

Dat levert €864 groei op:

Je vermogen groeit in het tweede jaar dus €64 meer dan in het eerste jaar, zonder dat je zelf extra geld hebt toegevoegd.

Dat verschil lijkt klein.

Maar hetzelfde proces herhaalt zich jaar na jaar. Niet alleen je oorspronkelijke inleg blijft groeien. Ook alle eerdere groei krijgt telkens opnieuw de kans om verder te groeien.

Samengestelde groei is groei op eerdere groei.

Mensen denken van nature vaak lineair. Wanneer een belegging in het eerste jaar met €800 groeit, verwachten we intuïtief dat er ieder volgend jaar opnieuw ongeveer €800 bijkomt.

Na dertig jaar zouden we dan ongeveer dit verwachten:

Maar samengestelde groei volgt geen rechte lijn. Het bedrag waarop je rendement wordt berekend, wordt ieder jaar groter. Daardoor kan ook het bedrag van de jaarlijkse groei steeds groter worden.

Wiskundig noemen we dit exponentiële groei. Je hoeft die term niet te onthouden. Onthoud vooral dit:

Bij lineaire groei komt er telkens hetzelfde bedrag bij. Bij samengestelde groei groeit ook wat er eerder al is bijgekomen.

Daarom begint de curve rustig, maar wordt ze na verloop van tijd steeds steiler.

We vergelijken twee scenario’s. In beide gevallen starten we met €10.000 en gebruiken we een jaarlijkse groei van 8%.

Bij lineaire groei tellen we elk jaar €800 bij het vermogen. Bij samengestelde groei wordt de 8% ieder jaar berekend op het volledige bedrag dat op dat moment is opgebouwd.

Tijdens de eerste jaren is het verschil nog beperkt. Na vijf jaar bedraagt het verschil ongeveer €700. Na tien jaar is het verschil ongeveer €3.600.

Maar daarna begint de afstand steeds sneller toe te nemen.

Na dertig jaar bedraagt het vermogen ongeveer €34.000 bij lineaire groei en ongeveer €100.600 bij samengestelde groei. Dat is ongeveer €66.600 verschil, hoewel het startbedrag en het jaarlijkse percentage in beide voorbeelden hetzelfde zijn. Het verschil ontstaat volledig doordat eerdere groei belegd blijft en zelf verder kan groeien.

Samengestelde groei wordt soms voorgesteld als iets spectaculairs. In werkelijkheid voelt ze tijdens de eerste jaren vaak helemaal niet spectaculair.

Dat komt doordat je vermogen aanvankelijk nog relatief klein is. Bij een vermogen van €10.000 komt 8% overeen met ongeveer €800.
Bij €50.000 is 8% ongeveer €4.000.
Bij €100.000 is 8% ongeveer €8.000.

Het percentage blijft hetzelfde. Het bedrag waarop dat percentage wordt berekend, wordt alleen steeds groter. Daarom doet je eigen inleg tijdens de eerste jaren meestal het meeste werk. Pas later kan de groei van je beleggingen een steeds groter deel van de vermogensopbouw overnemen.

Dat trage begin betekent dus niet dat er niets gebeurt. Het fundament wordt juist in die eerste jaren gelegd. Zoals bij een boom blijft de belangrijkste groei aanvankelijk grotendeels onzichtbaar. Eerst ontwikkelen de wortels zich. Pas later wordt zichtbaar hoeveel ze mogelijk maken.

Bij een spaarrekening zie je de rente meestal als een afzonderlijk bedrag op je rekening verschijnen. Bij aandelen is het proces minder voorspelbaar.

Samengestelde groei kan onder meer ontstaan doordat bedrijven een deel van hun winst opnieuw investeren, bedrijven daardoor op lange termijn verder kunnen groeien, de waarde van aandelen mee kan stijgen, dividenden opnieuw worden geïnvesteerd en eerdere koerswinsten belegd blijven. Wanneer je dividenden herbelegt en je beleggingen laat staan, blijft een groter bedrag blootgesteld aan toekomstige groei.

Maar aandelen zijn geen spaarrekening.

Je ontvangt geen vast rendement van 8% per jaar. Het ene jaar kan de beurs sterk stijgen, het volgende jaar dalen. Ook meerdere negatieve jaren zijn mogelijk. In werkelijkheid ziet samengestelde groei er daarom niet uit als een perfecte, vloeiende lijn. De weg verloopt schokkerig en onzeker.

De grafiek in dit artikel gebruikt ieder jaar exact 8% om het principe begrijpelijk te maken. Ze is geen voorspelling van hoe een echte belegging zal evolueren. Op lange termijn gaat het vooral om het totale gemiddelde rendement én om de tijd waarin eerdere groei belegd kan blijven.

Wanneer je tien jaar langer belegt, geef je je vermogen niet alleen tien extra jaren om te groeien. Je geeft ook alle groei uit de voorgaande jaren tien extra jaren om zelf verder te groeien.

Dat is waarom de laatste jaren in een langetermijnvoorbeeld vaak zoveel verschil maken. In ons voorbeeld groeit €10.000 tijdens de eerste tien jaar tot ongeveer €21.600, tijdens de volgende tien jaar tot ongeveer €46.600 en tijdens de laatste tien jaar tot ongeveer €100.600.

Bij een vast rendement van 8% verdubbelt het vermogen in dit vereenvoudigde voorbeeld ongeveer elke negen jaar. De grootste groei bevindt zich daardoor niet aan het begin, maar aan het einde van de periode.

Dat maakt geduld zo belangrijk.

Artikels over samengestelde groei leggen vaak sterk de nadruk op zo vroeg mogelijk beginnen. Daar zit een waarheid in: meer tijd helpt.

Maar die boodschap kan ook onnodig veel druk veroorzaken. Misschien denk je dat je kansen al voorbij zijn omdat je niet op je achttiende of vijfentwintigste bent begonnen.

Dat is niet nodig.

Je kunt het verleden niet veranderen. Je kunt vandaag wel je financiële basis versterken, jezelf informeren en een strategie kiezen die bij je situatie past.

Het beste moment om te beginnen was niet noodzakelijk gisteren. Het is het moment waarop je financiële basis op orde is en je begrijpt wat je doet.

Ook wanneer je later begint, kunnen regelmaat, discipline en voldoende tijd nog altijd een groot verschil maken.

Samengestelde groei is geen truc en geen garantie op rijkdom. Het is simpelweg het gevolg van groei die belegd blijft en daardoor zelf verder kan groeien.

In de eerste jaren lijkt het verschil misschien klein. Maar tijd kan kleine jaarlijkse verschillen langzaam omzetten in grote bedragen.

Je hoeft daarom niet voortdurend te zoeken naar het perfecte aandeel, het perfecte rendement of het perfecte instapmoment. Een eenvoudige strategie, voldoende tijd en het geduld om je plan vol te houden kunnen veel krachtiger zijn dan ze aanvankelijk lijken.