Welke impact hebben bankkosten op je rendement?

We spreken vaak over bankkosten, al gaan niet alle kosten rechtstreeks naar de bank. Een deel dient voor het beheer en de administratie van het fonds. Een ander deel kan dienen voor advies, distributie of het platform waarop je belegt.

Dit zijn de belangrijkste kosten om te kennen.

De belangrijkste bron is het essentiële-informatiedocument, meestal afgekort als KID.

Zoek daarin naar het onderdeel:

Wat zijn de kosten?

Daar vind je gewoonlijk informatie over:

• instap- en uitstapkosten;
• jaarlijkse beheer- en administratiekosten;
• transactiekosten;
• eventuele prestatievergoedingen.

Een bank kan je daarnaast een productfiche, fondsenfiche of factsheet bezorgen. Die documenten bevatten vaak nuttige informatie over de strategie en historische prestaties.

Voor een volledig kostenoverzicht kijk je echter het best ook naar het officiële KID en het persoonlijke kostenoverzicht van je bank of tussenpersoon. De FSMA licht in haar overzicht van de verschillende soorten fondskosten toe waar je die informatie in het KID vindt.

Zie je door de verschillende documenten het bos niet meer? Dat is heel begrijpelijk. Vraag gerust rechtstreeks:

Hoeveel euro en welk percentage betaal ik tijdens het eerste jaar en daarna ieder volgend jaar?

Een goede adviseur hoort die vraag duidelijk te kunnen beantwoorden.

Veel klassieke bankfondsen worden actief beheerd.

Dat betekent dat een beheerder of een team van analisten beslist welke aandelen, obligaties of andere beleggingen worden gekocht en verkocht. Ze onderzoeken bedrijven, volgen economische ontwikkelingen op en proberen de portefeuille aan te passen aan veranderende omstandigheden.

Daarnaast zijn er kosten voor administratie, technologie, controles, klantenondersteuning en eventueel persoonlijk advies.

Je betaalt dus voor een bepaalde aanpak en dienstverlening.

Dat is niet noodzakelijk verkeerd. Voor sommige mensen kan persoonlijke begeleiding bijzonder waardevol zijn. Een adviseur kan helpen om eindelijk te beginnen, een passend risiconiveau te kiezen en vooral om rustig te blijven wanneer de beurs daalt.

Maar actief beheer geeft geen garantie op een hoger rendement.

De kosten zijn zeker. Het toekomstige resultaat niet.

Volgens de FSMA-studie over de kosten van beleggingsfondsen uit 2024 bedroegen de maximale instapkosten bij Belgische openbare fondsen gemiddeld ongeveer 2,1%.

De jaarlijkse beheer- en administratiekosten bedroegen gemiddeld ongeveer 1,4%. Bij sommige fondsen lagen ze lager, bij andere dichter bij 2%.

Een verschil van 1% of 2% lijkt misschien beperkt. Maar beleggen gebeurt meestal niet voor één jaar. Je geld krijgt vaak twintig of dertig jaar de tijd om te groeien.

Daardoor kunnen kleine jaarlijkse verschillen uiteindelijk een grote impact hebben.

Stel dat je eenmalig €10.000 belegt en het geld dertig jaar laat staan.

In het ene scenario groeit je vermogen gemiddeld met 8% per jaar. In het andere scenario blijft er na hogere kosten of een lager rendement gemiddeld 6% over.

Na dertig jaar bedraagt het verschil ruim €43.000.

Dat betekent niet dat er letterlijk €43.000 aan kosten werd afgehouden.

Een groot deel bestaat uit rendement dat je niet meer kon behalen op geld dat eerder verloren ging aan kosten. Kosten verminderen dus niet alleen je rendement vandaag. Ze verkleinen ook het bedrag dat morgen verder kan groeien.

Wie geen actief beheer of persoonlijke begeleiding nodig heeft, kan ook kijken naar passieve beleggingsproducten.

Een passief fonds probeert niet voortdurend betere aandelen dan de markt te selecteren. Het volgt eenvoudigweg een bepaalde index.

Een voorbeeld is de breed gespreide, passief beheerde iShares Core MSCI World UCITS ETF (IWDA), die de MSCI World-index volgt. Met één product beleg je gespreid in grote en middelgrote bedrijven uit verschillende ontwikkelde landen. De officiële MSCI World-indexpagina beschrijft die indexsamenstelling.

Omdat er geen uitgebreid beheerteam voortdurend aandelen probeert te selecteren, liggen de jaarlijkse fondskosten van zulke ETF’s doorgaans aanzienlijk lager dan die van veel actief beheerde bankfondsen.

Dat betekent niet dat een ETF gratis is. Je kunt nog steeds te maken krijgen met:

• transactiekosten bij je broker;
• belastingen zoals de beurstaks;
• eventuele rekening- of platformkosten.

Ook een brede ETF kan sterk in waarde dalen. Je moet dus voldoende tijd hebben, de schommelingen kunnen verdragen en bereid zijn om je belegging jarenlang vol te houden.

Een goedkoper product is pas waardevol wanneer het ook bij jou past.

Het goedkoopste product is niet automatisch het beste.

Een fonds of ETF moet ook aansluiten bij:

• je beleggingsdoel;
• je risicoprofiel;
• je beleggingshorizon;
• de spreiding die je zoekt;
• de ondersteuning die je nodig hebt;
• een strategie die je begrijpt en kunt volhouden.

Voor iemand die graag alles zelf regelt en voldoende kennis heeft, kan een goedkope, breed gespreide ETF een eenvoudige oplossing zijn.

Voor iemand die zonder begeleiding niet zou beginnen of bij de eerste beursdaling zou verkopen, kan goede ondersteuning haar prijs waard zijn.

De belangrijkste vraag is daarom niet alleen:

Wat kost dit product?

Maar ook:

Wat krijg ik ervoor terug, en heb ik dat werkelijk nodig?

Je hoeft geen expert te zijn. Deze vier vragen geven je al veel duidelijkheid:

1. Hoeveel instapkosten betaal ik werkelijk?
2. Hoeveel bedragen alle jaarlijkse kosten samen?
3. Wordt het fonds actief of passief beheerd?
4. Bestaat er een goedkoper product met een vergelijkbare spreiding en hetzelfde risiconiveau?

Vergelijk daarbij altijd gelijkaardige producten. Een wereldwijd aandelenfonds vergelijken met een voorzichtig obligatiefonds zegt weinig. Hun risico en doelstelling zijn te verschillend.

Banken en fondsbeheerders rekenen kosten aan omdat het beheren, administreren en aanbieden van beleggingen geld kost.

Dat maakt een fonds niet automatisch goed of slecht.

Het betekent wel dat je mag weten:

• hoeveel je betaalt;
• waarvoor je betaalt;
• welke alternatieven er bestaan;
• en welke impact de kosten op lange termijn kunnen hebben.

Je weet nooit precies welk rendement een belegging de komende twintig jaar zal opleveren.

De kosten kun je vandaag meestal wel achterhalen.